آدولف رایناخ (۱۸۸۳–۱۹۱۷) فیلسوف آلمانی و از چهرههای مهم نسل نخست پدیدارشناسان بود. او از شاگردان و همکاران نزدیک ادموند هوسرل به شمار میرفت و در کنار پژوهشهای خود در حوزهی پدیدارشناسی، به مسائل فلسفهی حقوق و ساختارهای اجتماعی علاقهمند بود. رایناخ تلاش کرد روش پدیدارشناختی را برای تحلیل مفاهیمی به کار گیرد که در زندگی اجتماعی و حقوقی ما نقش اساسی دارند؛ از همین رو، آثار او را میتوان از نخستین تلاشها برای بررسی فلسفیِ ساختار واقعیتهای اجتماعی دانست.
رایناخ بنیادهای ماقبل تجربی حقوق مدنی را نخستین بار در سال ۱۹۱۳ منتشر کرد. این کتاب یکی از آثار مهم در سنت پدیدارشناسی حقوق به شمار میآید که در فضای فکری پدیدارشناسی آن دوره مورد توجه قرار گرفت و ادموند هوسرل نیز آن را نمونهای مهم از بهکارگیری روش پدیدارشناختی در حوزهی حقوق دانست. اهمیت کتاب بعدها فراتر از فلسفهی حقوق رفت، زیرا تحلیل رایناخ از «کنشهای اجتماعی» و روابطی مانند وعده و تعهد، با برخی مباحث معاصر در فلسفهی زبان و هستیشناسی اجتماعی پیوند یافت.
این کتاب از مهمترین تلاشها در سنت پدیدارشناسی حقوق برای بررسی ساختارهای مفهومی و ضروریِ نهفته در برخی مفاهیم حقوقی است. رایناخ، برخلاف دیدگاههایی که حقوق را صرفاً حاصل قوانین موضوعه و نهادهای تاریخی میدانند، میکوشد نشان دهد که مفاهیمی مانند حق، تعهد، وعده، و مالکیت ساختارهایی دارند که میتوان آنها را مستقل از نظامهای حقوقی خاص تحلیل کرد. در این دوره تلاش خواهیم کرد متن رایناخ را با دقت بخوانیم و با پرسشها و ایدههای اصلی او دربارهی امکان یک نظریهی ماقبل تجربی حقوق آشنا شویم؛ همچنین برخی پیوندهای این بحث را با مباحث معاصر در فلسفهی زبان و هستیشناسی اجتماعی دنبال خواهیم کرد.
این دوره در قالب مطالعهی گروهی متن پیش خواهد رفت. تمرکز جلسات بر فهم بهتر مفاهیم اصلی متن و گفتوگو دربارهی استدلالهای رایناخ خواهد بود. در کنار متن اصلی، از برخی منابع مکمل نیز برای روشنتر شدن زمینهی فلسفی بحث و طرح پرسشهای انتقادی استفاده خواهیم کرد. در هر جلسه ابتدا طرحی کلی از مفاهیم اصلی و خط استدلالی بخش(های) مورد مطالعه ارائه خواهد شد تا جایگاه بحث روشن شود. سپس قسمتهای مشخصی از متن رایناخ را میخوانیم و تلاش خواهیم کرد مفاهیم، تمایزها و گامهای استدلالی متن را با دقت دنبال کنیم. در پایان هر جلسه، زمانی به بحث و گفتوگو دربارهی پرسشهای فلسفیِ برآمده از متن اختصاص خواهد یافت تا ضمن فهم بهتر دیدگاه رایناخ، امکان ارزیابی و نقد آن نیز فراهم شود.
مدرسهی هنر و ادبیات بیدار، با همکاری متخصصان و هنرمندان فعالیت خود را از پاییز ۱۳۹۸ آغاز نموده.
